top

 

Start Edukacja Szkoła Gospodyń Wiejskich
Szkoła Gospodyń Wiejskich PDF Drukuj Email

 

Szynwałd - Szkoła Gospodyń Wiejskich
Żeńska Szkoła Rolnicza
Działała w latach 1909 - 1949

 

               b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-pocztowka6a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn5a.jpg

 

Powstała z inicjatywy księdza Aleksandra Siemieńskiego, przy wsparciu posła na Sejm Krajowy Wincentego Witosa i prezesa Kółek Rolniczych we Lwowie Bronisława Dulęby. W 1907 r. rozpoczęto budowę szkoły na gruncie darowanym przez Tomasza Litwina, zapisał on siostrom 20 morgów ziemi na tzw. Plebankówce. Fundusze pochodziły z Wydziału Krajowego we Lwowie i od księżnej K. Sanguszkowej, a także z posagów niektórych sióstr. 1 października 1909 r. budynek szkolny został oddany do użytku, a 3 grudnia 1909 r. został poświęcony przez ks. Aleksandra Siemieńskiego. Pierwsze siostry nauczycielki kształciły się przez rok w szkole gospodarczej w miejscowości Katerinky w Czechach i po uzyskaniu kwalifikacji mogły rozpocząć pracę w szkole w Szynwałdzie.

 

               b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-pocztowka16a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-pocztowka17a.jpg

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_z-gazety_sw-szkola-gospodyn-a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_z-gazety_sw-szk-gosp-budynek-gosp-a.jpg

 

W pierwszym roku, nauki pobierało 21 uczennic, w następnych latach było ich coraz więcej, od 30 do 50 uczennic rocznie. Dziewczęta miały od 16 do 22 lat i częściowo opłacały naukę w szkole. Pochodziły one głównie ze wsi, ale przyjmowano także córki posiadaczy ziemskich, robotników i urzędników. Na 1321 uczennic, 127 było z Szynwałdu. Od kandydatek wymagano ukończenia szkoły ludowej. Pierwszą kierowniczką była s. Florentyna Maria Marek, a w latach 1912 - 1949 s. Frydolina Koziej. Głównym celem szkoły było ogólne kształcenie dziewcząt i przygotowanie ich do prowadzenia gospodarstwa domowego. W regulaminie zapisano 'Celem szkoły jest kształcenie dziewcząt we wszystkich gałęziach pracy wchodzącej w zakres życia domowego, a także w zamiłowaniu porządku, czystości i oszczędności z uwzględnieniem pogłębienia zasad religijno-moralnych'.  W 1912 r. szkoła przeszła pod patronat Towarzystwa Kółek Rolniczych.

 

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szyn-szkola-gospodyn1.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szyn-szkola-gospodyn-1943_r.jpg

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn10a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn2a.jpg

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn4a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn7a.jpg

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn8a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_moje_szkola-gopodyn-zk.jpg

 

Początkowo nauka trwała 10 miesięcy, od 1 października do 30 lipca. Wykładane były przedmioty ogólnokształcące i odbywały się w grupach zajęcia praktyczne, które obejmowały gotowanie, pranie i prasowanie, utrzymanie porządku w domu i obejściu, hodowlę drobiu, królików, nierogacizny i bydła, mleczarstwo, szycie, prace w ogrodzie, warzywnictwo, szczepienie, uprawę kwiatów.

Od 1921 r. został wprowadzony program nauczania ludowej szkoły rolniczej żeńskiej opracowany przez Ministerstwo Rolnictwa i Dóbr Państwowych. Obejmował on następujące przedmioty: pogadanki etyczno-religijne, język polski, historia Polski, nauka o Polsce, rachunki, geografia, przyroda żywa, przyroda martwa, hodowla zwierząt, weterynaria, mleczarstwo, pszczelarstwo, sadownictwo, nauka o rolnictwie, higiena i ratownictwo, pogadanki z prawa, śpiew i rysunki. Później pojawiły się jeszcze: krój i szycie, pranie, gospodarstwo domowe, wychowanie dzieci.

 

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szkola-gospodyn-s-M-Orzel.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn1a.jpg

                                                    Zajęcia praktyczne.

                                         b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-gazeta6a.jpg

Kuchnia Żeńskiej Szkoły Rolniczej w Szynwałdzie koło Tarnowa. [w] Przewodnik Katolicki, 1928, nr 15.

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_z-gazety_sw-szk-gosp-ogrod-a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_z-gazety_sw-szk-gosp-lekcje-a.jpg

 

Przedmioty wykładane były przez siostry i osoby świeckie. Najbardziej znani to: dr Bronisław Dulęba ze Lwowa, generał Józef Haller i dyrektor szkoły handlowej we Lwowie Franciszek Tomanek. Wykładali również: Antoni Kurowski, Roman Kraus, Henryk Golltier, dr Władysław Krukowski, dr Matakiewicz, dr Jachna, dr Galecki, dr Zaręba. Od 1920 r. nauczycieli świeckich zastąpiły całkowicie siostry zakonne. Początkowo uczyły: s. Maria Marek, s. Hermana Wojasiówna, s. Jolanta Tomkiewicz, s. Helena Kowalska, s. Frydolina Koziej, s. Magdalena Nowak. Pozostałe siostry nauczycielki to: s. Helena Kowalska, s. Bronisława Naglik, s. Klara Krzysk, s. Karolina Dec, s. Marianna Bożek, s. Róża Niewolanka, s. Monika Dańko, s. Zdzisława Palka, s. Ludwika Mazurkiewicz, s. Anatola Smoleń, s. Zofia Szmyd, s. Loreta Szpyt, s. Izabela Zadworna, s. Anzelma Rąpała, s. Ludwika Turek, s. Pulcheria Podraza, s. Daniela Krosnowska.

Protokoły z licznych wizytacji świadczyły o wysokim poziomie nauczania w szkole. Z biegiem lat stała się ona sławna na całą Polskę. W 1924 r. odwiedził ją z ramienia Ministerstwa Rolnictwa dr Mikułowski-Pomorski, minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, wpisał się do księgi pamiątkowej szkoły i wyraził swoje uznanie dla wyników nauczania.

 

             b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_z-gazety_sw-s.Frydolina-Koziej-a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_z-gazety_sw-s.Klara-Krzyk-a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_z-gazety_sw-s.Bronislawa-Naglik-a.jpg

                 s. Frydolina Koziej          s. Klara Krzyk         s. Bronisława Naglik

 

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn3a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn6a.jpg

 

W 1934 r. obchodzono uroczystość 25-lecia szkoły, na którą przybył ks. bp Franciszek Lisowski z Tarnowa, przedstawiciele władz państwowych i szkolnych, oraz blisko 200 byłych uczennic. Podjęto wtedy uchwałę o założeniu Związku Wychowanek Szkoły Szynwałdzkiej, którego celem byłoby utrzymywanie więzi byłych wychowanek ze szkołą. W 1938 r. odbył się II Zjazd Szynwałdzianek, na którym poświęcono Sztandar Związku Szynwałdzianek. Zaczęto wydawać również pismo pt. Szynwałdzianka, którego redaktorką była s. Daniela Krosnowska. W 1938 r. szkoła przyjęła nową nazwę:  Prywatna Żeńska Szkoła Przysposobienia Gospodyń Wiejskich Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP w Szynwałdzie.

 

                                                 b_200_200_16777215_0___images_stories_literatura_szynwaldzianka_Gazetka1sa.jpg

                                          Szynwałdzianka nr 3, 1939 r.

               b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-pocztowka12.2a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-pocztowka12.1a.jpg

                       Popisowa wystawa robót Szkoły Gospodyń w Szynwałdzie.

                                        b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-pocztowka14a.jpg

                   Grupa uczestników popisu w szkole gospodyń w Szynwałdzie.

 

W czasie wojny szkoła działała z przerwami i wielkimi trudnościami. Wojsko zajmowało budynek na kwatery, brakowało opału, żywności, uczennicom groziła wywózka na roboty do Niemiec. Okupanci zniszczyli sale, zabrali naczynia kuchenne i stołowe, wywieźli część mebli. Pomimo trudności nauka odbywała się, a siostry zorganizowały jeszcze tajne nauczanie i punkt opatrunkowy dla rannych partyzantów. Po wojnie można już było uczyć bez przeszkód, ale nowe komunistyczne władze z każdym rokiem ograniczały działalność sióstr i dążyły do zamknięcia szkoły. W 1949 r. przestała ona istnieć.

 

                                             b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szkola-dziennik1.jpg

                                              Dokumenty szkolne.


Kursy prowadzone przez Szkołę.

Szkoła wraz z Kółkiem Rolniczym oprócz zwykłej nauki organizowała różnego rodzaju kursy. Dla dziewcząt kursy gotowania i szycia, gospodarstwa domowego, dla mężczyzn kurs handlowy, szewski i tkacki. Inne to: kurs weterynarii, koszykarski, hodowlano-ogrodniczo-rolny. Trwały one od 3 do 6 miesięcy, odbywały się w budynku szkolnym lub w domu parafialnym.

 

               b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_szynwald-pocztowka15a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-szkola-gospodyn9a.jpg

               b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-kurs.a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-kurs-1961a.jpg

 


Artykuł o szkole:

Kurs dla małorolnych gospodyń [w] Nowości Illustrowane, 1916, nr 27

 

Dnia 24 maja odbyło się w Szynwałdzie koło Tarnowa uroczyste zakończenie kursu w zakładzie zgromadzenia Sióstr N. M. P. dla Internatu małorolnych gospodyń. - Uroczystość tę poprzedziło nabożeństwo, poczem zwiedzano zaklad, urządzenia internatu i wystawę, którą urządziły uczennice w zakresie zajęć praktycznych. Na wystawie tej można było oglądać wiele pięknych rzeczy, wykonanych przez uczennice, a więc roboty ręczne, przeróbki owocowe, przeróbki jarzyn, sery i t. d. Następnie rozpoczął się egzamin, któremu przewodniczył prezes dr. Bronisław Dulęba.

Odpowiedzi uczennic z wszelkich wiadomości gospodarstwa małorolnego, ogrodnictwa, sadownictwa, chowu drobiu, mleczarstwa i t. d. były wprost znakomite. To tez przyznać należy, że liczni przybyli na egzamin goście, jak radca dworu dr. Kruczkiewicz z Tarnowa, ks. dr. prałat Bieda z Przemyśla, wielu księży z Tarnowa i okolicy, reprezentanci Rady powiatowej w Tarnowie i wielu innych, zdumieni wprost byli pięknym wynikiem kursu. To też słusznie więc należy się uznanie kierowniczce kursu S. Koziejównie i gronu nauczycielskiemu, które wiele pracy zadać sobie musiało, ażeby w krotkim stosunkowo czasie, bo w ciągu ośmiu miesięcy, osiągnąć tak piękne rezultaty.

Po skończonym egzaminie odśpiewały uczennice kilka pieśni, a uczennica kursu p. Robakówna w bardzo pięknych i z uczuciem wygłoszonych słowach podziękowała w imieniu słuchaczek za naukę.

 

                                      b_200_200_16777215_0___images_stories_stara-wies_szkola-gospodyn_szynwald-kurs-1916a.jpg

     Grupa gości, kierowników i uczestniczek kursu w Szynwałdzie pod Tarnowem.

 

 

Literatura

  1. Archiwum Sióstr Służebniczek w Starej Wsi
  2. Kos Jan, Ks. prałat Aleksander Siemieński proboszcz w Szynwałdzie, Tarnów 1988
  3. Krawczyk Jerzy, Galicyjskie szkolnictwo zawodowe w latach 1860-1918, Kraków 1995
  4. Niedojadło Andrzej, Kubacki Grzegorz, Dzieje Gminy Skrzyszów i okolic w zarysie, Skrzyszów-Tuchów 2009
  5. Plebanek Kazimierz, Szynwałd, 650-lecie dziejów wsi i parafii, Szynwałd 1994
  6. Socała Bogumiła Franciszka, Szkoły zawodowe SS. Służebniczek Starowiejskich (1909-1939), Lublin 1968, praca magisterska, maszynopis
  7. Stańczyk Stanisław, Żal mi tego ludu, Ks. Prałat Aleksander Siemieński, Proboszcz w Szynwałdzie, Tuchów 1989
  8. Syska Małgorzata, Malinowska Maria, Komborska Marta, Karty z historii Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Starowiejskich, Stara Wieś 2011
  9. Szelęgiewicz Agnieszka, Edmund Bojanowski i jego dzieło, Poznań 1966
  10. Szelęgiewicz Agnieszka, Służebniczki Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej (Stara Wieś), Lublin 1984
  11. Szelęgiewicz Agnieszka, Zarys dziejów poszczególnych placówek Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny N.P. na terenie diecezji tarnowskiej, Stara Wieś 1978, maszynopis
  12. Kurs dla małorolnych gospodyń, [w] Nowości Illustrowane, 1916, nr 27
  13. Przyszłe gospodynie polskie przy nauce, [w] Przewodnik Katolicki, 1928, nr 15 
  14. Cykl artykułów o Szkole Rolniczej Żeńskiej w Szynwałdzie, [w] Nasza Sprawa - Ilustrowany tygodnik katolicki Diecezji Tarnowskiej, Tarnów 1934, nr 40

     - Odezwa do byłych Wychowanek Szkoły Rolniczej w Szynwałdzie str. 2

     - Program uroczystości 25-letniego Jubileuszu Szkoły Rolniczej Żeńskiej w Szynwałdzie k. Tarnowa w dniu 11.X.1934 r. str 2

     - Ks. prałat Aleksander Siemieński, proboszcz w Szynwałdzie str. 3-5

     - Co mi daje szkoła rolnicza na przyszłość (Głos uczennicy) str. 5-6

     - Warunki przyjęcia do Szkoły Rolniczej Żeńskiej w Szynwałdzie p. Tarnów str. 6-7

     - Sprawozdanie z 25-letniej pracy Szkoły Rolniczej Żeńskiej w Szynwałdzie str. 7-8

 

Stare fotografie

x-szynwald-mieszkancy171a.jpg

Jesień w Szynwałdzie

jesien-2017_IMG1386.jpg

Wydarzenia

  

  

  

  




bottom

© Anna Mądel   2009-2017   Strona wykorzystuje pliki cookies