top

 

Start Edukacja Historia szkolnictwa Szkoła 1939-1945
Szkoła 1939-1945 PDF Drukuj Email

 

Historia szkoły w Szynwałdzie w latach 1939-1945

 

Po utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa nadzór nad całym szkolnictwem objął Główny Wydział Wiedzy i Nauki GG. Rozpoczęcie nauki wyznaczono na 6 listopada 1939 r. Do szkół miały obowiązkowo uczęszczać dzieci polskie, natomiast dzieci żydowskie zostały wyłączone z obowiązku szkolnego. Ze szkół musiały zniknąć wszelkie emblematy państwa polskiego, likwidowano mapy historyczne i fizyczne. Można było jedynie pozostawić portrety Józefa Piłsudskiego.

Drastyczne zmiany nastąpiły w programie nauczania. Władze niemieckie opracowały zupełnie nowy program, który stwierdzał między innymi: Uniwersytety i inne szkoły wyższe, szkoły zawodowe, jak i szkoły średnie były zawsze ośrodkiem polskiego szowinistycznego wychowania i dlatego powinny być w ogóle zamknięte. Należy zezwolić jedynie na szkoły podstawowe, które powinny nauczać jedynie najbardziej prymitywnych rzeczy: rachunków, czytania i pisania. Nauka w ważnych narodowo dziedzinach, jak geografia, historia, historia literatury oraz gimnastyka, musi być zakazana.

Zgodnie z wytycznymi zamknięto wszystkie szkoły wyższe i średnie, działały jedynie szkoły podstawowe. Jednak była to działalność mocno ograniczona, z okrojonym planem zajęć, trudnościami lokalowymi i kadrowymi. Nie było podręczników, dzieci uczyły się z gazetki "Ster" wydawanej przez okupanta od lipca 1940 r., w której znajdowały się czytanki dla klas III-VII. Inspektorem w powiecie tarnowskim został Henryk Zahaczewski, którego w 1942 r. zastąpił Jerzy Eilmes.

W Szynwałdzie władze okupacyjne zwolniły kilku nauczycieli, zastępując ich innymi. Na miejsce siostry Karoliny Dec przyszedł Władysław Stańczyk.

Nauczyciel

   Data zwolnienia   

Dec Karolina

31.VIII.1940

Kraska Maria

31.VIII.1940

   Paciorkowska Władysława   

31.VIII.1940

Duszki Mieczysław

20.XI.1942

Źródło: Sterkowicz Cz.,Szkolnictwo jawne i tajne w powiecie tarnowskim w latach 1939-1945, Tarnów 1983


W roku szkolnym 1941/42 grono nauczycielskie obok kierownika Władysława Stańczyka stanowili: Janina Dziurawiec, Janina Reiser i Mieczysław Duszki. Kierownikiem szkoły na Świniogórze była Genowefa Świnionoga.

W czasie okupacji szkoła działała z przerwami. Najgorzej było w zimie w czasie dużych mrozów, brakowało opału, dzieci chorowały. W latach 1939-1945 przerwy w nauce w szkole na Świniogórze ze względu na brak opału wyniosły w każdym roku po ok. 2 miesiące. W roku szkolnym 1941/42 na 356 uczniów zobowiązanych obowiązkiem szkolnym uczęszczało 277. W latach 1941-1943 przerwy w nauce w szkole w Szynwałdzie ze względu na stacjonowanie wojska wyniosły po ok. 3 miesiące.


                     b_200_200_16777215_0___images_stories_podraza-stanislaw_dokumenty_szynwald-dokumenty001a.jpg b_200_200_16777215_0___images_stories_podraza-stanislaw_dokumenty_szynwald-dokumenty002a.jpg

               Świadectwo szkolne wystawione w 1941 r. w szkole na Świniogórze

 

W wyniku okupacji zniszczeniu uległy budynki i wyposażenie szkół. W ostatnim roku wojny wojsko niemieckie urządziło w "Dziadarni", w której odbywały się lekcje - magazyn amunicji. W ścianach wycięto otwory, aby mogły wjechać samochody. Po wyzwoleniu budynek nie nadawał się już na cele szkolne.

 

Stan zniszczenia sal lekcyjnych, sprzętu szkolnego w szkołach podstawowych w Szynwałdzie w latach 1939-1945.

Szkoła

Ilość sal lekcyjnych zniszczonych w

% zniszczenia sprzętu

50 %

100 %

Szynwałd

2

2

30

 Świniogóra 

 0

0

40

Źródło: Sterkowicz Cz.: Szkolnictwo jawne i tajne w powiecie tarnowskim w latach 1939-1945, Tarnów 1983

 

Tajne nauczanie

Dla sporej grupy dorastającej młodzieży, zorganizowano tajne nauczanie zarówno w zakresie szkoły podstawowej jak i początków szkoły średniej. Organizatorem tajnego nauczania na terenie gminy Ryglice był kierownik szkoły w Bistuszowej - Józef Gawroński, a w Szynwałdzie Janina Dziurawiec "Kapitanka". Uczyli też niektórzy nauczyciele, jak Janina Reiser, Mieczysław Duszki, s. Teofila (Zofia Mącior). Młodzież zaawansowana, licealna, korzystała z tajnego nauczania w Tuchowie u oo. Redemptorystów, którzy współpracowali z mieszkającym w Burzynie rektorem Uniwersytetu Poznańskiego Janem Sajdakiem.

Mieszkańcy wspominają jak Janina Dziurawiec zimą do najmniejszej sali w szkole wstawiała piecyk, a dzieciom poleciła by codziennie przynosiły do szkoły po kilka polan. I tak przez zimę prowadziła lekcje dopóki starczało drewna i w klasie nie robiło się za zimno. Latem gdy wojsko zajęło szkołę, kazała wynieść ławki i nauczała w pobliskim sadzie. Oficjalnie dzieci miały na stolikach rozłożone gazetki "Ster", ale ona opowiadała im o historii Polski, wybitnych postaciach, czytała zakazane lektury.

                                    b_200_200_16777215_0___images_stories_foto-stare_od-zieba_foto5_ncd9-mieszkancy-010a.jpg

                                            Janina Dziurawiec

 

Wykaz źródeł

  1. Plebanek K.: Szynwałd, 650-lecie dziejów wsi i parafii, Szynwałd 1994
  2. Sterkowicz Cz.: Szkolnictwo jawne i tajne w powiecie tarnowskim w latach 1939-1945, Tarnów 1983

 

Stare fotografie

x-parafia-szynwald006a.jpg

Jesień w Szynwałdzie

jesien-2017_IMG1664.jpg

Wydarzenia

  

  

  

  




bottom

© Anna Mądel   2009-2017   Strona wykorzystuje pliki cookies